صنعتى و تحقيقات رسمى علمى مناسب است نه واقعيّت آن چنان كه در بارهء حركت وجود دارد ، لذا اگر بخواهيم همهء سؤالات حركت يك قطره در جويبار را و حركت هستهء يك گياه را در بيابان و گندم در مزرعه را پاسخ همه جانبه بدهيم ، بدون ترديد بايد دست عوامل پشت پردهء طبيعت را هم در حركتها دخالت بدهيم و در غير اين صورت يا بايد از مطلق بازى در بارهء مادّه و حركت استفاده كنيم ، و يا حواله به اساتيد و رهبران فكرى كنيم و بگوئيم : « تو بهتر مىفهمى يا فلان استاد ما » و يا حواله به آينده بكنيم و بگوئيم : « آينده اين مشكلات را حلّ خواهد كرد » و متوجّه اين مطلب نباشيم كه اگر فردا اين مشكل حلّ شود قطعى است كه تغييراتى در اصول موضوعى ( پوستولا ) و تعريفات ما در منطقهء علوم مربوطه به همين موضوع حركت بوجود خواهد آمد كه حتّى ممكن است اصول كلَّىتر و بديهىتر [ و نه تنها اصول موضوعه را ] در معرض دگرگونى قرار بدهد . پس از اين مقدّمهء مختصر و ضرورى مىپردازيم به توصيفات امير المؤمنين عليه السّلام در بارهء فرشتگان در اين خطبه كه مورد تفسير ما است . 1 - سپس خداوند سبحان براى اسكان در آسمانهايش و آبادى صفحهء اعلا از ملكوتش خلقى بديع ( عالى و زيبا ) از فرشتگانش آفريد . [ رجوع شود به تفسير خطبهء يكم - مجلَّد دوم صفحهء 116 ] در اين خطبه كلمهء بديع [ عالى و زيبا ] به كار رفته است و در خطبهء يكم اين كلمه نيامده است . 2 - فرشتگان در آسمانها مشغول انواع ذكر و تسبيح و تقديس هستند [ در صفحهء 120 ] 3 - فرشتگانى در پس پردهء عزّت و قدرت خداوندى و در حظيره‌هاى قدس و سراپرده‌هاى مجد و عظمت قرار گرفته و مشغول عبادتند [ در صفحهء 123 ] . 4 - انوار بسيار با عظمتى وجود دارد كه از رسيدن ديد چشمها بان انوار خيره و مردود مىسازد .